CA DAO TỤC NGỮ VỀ QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ CỦA CÔNG DÂN TRONG GIA ĐÌNH

     

Trong các yếu tố làm cho con người hạnh phúc, gia đình hạnh phúc là một trong những yếu tố quan tiền trọng. Đó là tổ ấm để mỗi người tìm về trong những lúc khó khăn, là chỗ dựa, điểm tựa để mỗi người vượt qua thách thức. Vào kho tàng ca dao tục ngữ của dân tộc, thân phụ ông ta đã để lại cho con cháu biết bao bài học quý giá về tạo ra gia đình hạnh phúc.

Bạn đang xem: Ca dao tục ngữ về quyền và nghĩa vụ của công dân trong gia đình

Bạn sẽ xem: Ca dao tục ngữ về quyền và nghĩa vụ của công dân vào gia đìnhBạn sẽ xem: Ca dao châm ngôn về quyền và nhiệm vụ của công dân trong gia đình


*

Ảnh:Xanh bình yên(Nguyễn Trang Anh)

Mưu cầu Hạnh phúc là quyền và cũng là khát vọng của mọi người. Nhưng mà có được hạnh phúc hay không là tùy thuộc vào cách sống và cảm quan của mỗi người. Trong các yếu tố làm cho nhỏ người hạnh phúc, gia đình hạnh phúc là một trong những yếu tố quan tiền trọng. Đó là tổ ấm để mỗi người tìm về trong những lúc khó khăn, là chỗ dựa, điểm tựa để mỗi người vượt qua thách thức. Vào kho tàng ca dao tục ngữ của dân tộc, phụ vương ông ta đã để lại cho nhỏ cháu biết bao bài học quý giá về kiến thiết gia đình hạnh phúc. Từ những hồi tưởng, phân tích và tổng hợp bước đầu, chúng tôi tạm đúc rút thành những bài học cơ bản sau:

Thứ nhất, bài học đầu tiên là bài học về sự thuận hòa chồng vợ.

“Thuận vk thuận chồng, tát biển lớn Đông cũng cạn”. Hạnh phúc của mỗi gia đình chỉ thiết lập được khi vợ chồng yêu quý nhau, thủy chung, trân trọng lẫn nhau:

“Đã rằng là nghĩa vợchồng,

Dầu đến nghiêng núi, cạn sông chẳng rời.”

Và hạnh phúc giản đối kháng là chỉ có một vợ, một chồng:

“Đói no một bà xã một chồng

Một miếng cơm trắng tấm, đồng lòng yêu mến nhau”.

Thứ hai, gia đình chỉ hạnh phúc lúc các thành viên vào gia đình biết trân trọng đạo lý, bé cháu thảo hiền biết bên trên kính, dưới nhường.

Trong trung khu thức của người Việt, hạnh phúc luôn luôn được vun trồng và hình thành từ đạo lý, nghĩa tình. Bao thế hệ người việt nam đã lớn lên từ bài học giản dị qua lời ru của mẹ, của bà:

“Con fan cótổcótôngNhư cây có cội như sông có nguồn”.

Trong gia đình hạnh phúc, chữ hiếu được đặt lên hàng đầu:

“Công phụ vương như núi Thái SơnNghĩa mẹ như nước vào nguồn chảy raMột lòng thờ mẹ kính chaCho tròn chữ "Hiếu" mới là đạo con”.

Vì thế có nhiều câu ca dao đã hướng con người đến sự hiếu thuận: “Dạy con, bé nhớ mang lời /Trọng cha, kính mẹ, suốt cả quảng đời chớ quên”, “Làm trai nết đầy đủ trăm con đường /Trước tiên điều hiếu: đạo hay xưa nay /Công phụ vương đức chị em cao dày /Cưu với trứng nước hầu hết ngày ngây thơ /Nuôi bé khó nhọc mang lại giờ /Trưởng thành con phải biết thờ song đường /Thức khuya dậy sớm cho đề nghị /Quạt nồng ấp lạnh giữ phần đạo con” hay “Con ơi ghi nhớ lời này /Công cha, nghĩa mẹ, công thày chớ quên”. Lòng biết ơn cha mẹ là khởi nguồn của đạo hiếu: “Ơn cha nặng lắm thân phụ ơi /Nghĩa mẹ bằng trời chín tháng cưu mang”. Từ đó đã có lời nhắc nhở: “Tu đâu cho bởi tu nhà /Thờ phụ vương kính bà bầu mới là chân tu”. Quả báo sẽ đến với “Ai bỏcha chị em cơ hàn /Ngày sau Trời phạtđứng đàng ăn uống xin”.

Hạnh phúc chỉ có được khi nhỏ cái biết yêu kính ông bà:“Ông bà là ngọc là rubi /Ai mà biết quý phúc rơi đầy nhà”; biết thương yêu phụ vương mẹ: “Mẹ còn là cả trời hoa /Cha còn là cả một tòa kim cương” tốt “Cócha, bao gồm mẹcóhơn /Không cha, không mẹ như đờn ko dây”; có cháu con vui vầy: “Có vàng vàng chẳng xuất xắc phô /Có nhỏ con nói trầm trồ mẹ nghe”…

Trong quan tiền niệm của thân phụ ông, hạnh phúc không giới hạn ở có đủ nếp tẻ, con trai, nhỏ gái, có nhiều tuyệt ít nhỏ mà ở chỗ các con có lễ nghĩa “Trai mà chi, gái mà đưa ra /Sinh con gồm nghĩa tất cả nghì là hơn”, hay: “Mười làm chi, một có tác dụng chi/ Sinh ra tất cả nghĩa có nghì thời hơn”. Có những câu ca dao như đúc kết cả một bài học về ứng xử trong gia đình: “Chữ trung, chữ hiếu, chữ hòa /Đố anh tía chữ thờ thân phụ chữ nào? /- Chữ trung anh để thờ phụ thân /Chữ hiếu bái mẹ, chữ hòa đến em” hay:

“Thờ bố mẹ ở không còn lòng,Ấy là chữ hiếu nghỉ ngơi trong luân thường.Chữ đễcónghĩa là nhường,Nhường anh, dường chị, lại nhường tín đồ trên.Ghi lòng tạc dạ chớ quên,Con em yêu cầu giữ đem nền bé em”.

Thứ ba, gia đình sẽ hạnh phúc lúc anh chị em thuận hòa, biết mếm mộ giúp đỡ nhau.

Nhiều câu tục ngữ ca dao đã dạy bé người về tình cảm anh chị em rất giản dị mà sâu sắc: “Môi hở răng lạnh”, “Máu chảy ruột mềm”, “Chị ngã, em nâng”, “Em thuận, anh hoà là nhà tất cả phúc”, “Anh em như thể tay chân/ rách rưới lành đùm bọc, dở giỏi đỡ đần”, “Anh em như thể chân tay/ bạn bè hoà thuận, hai thân vui vầy”. Hay:

“Anh em nào phải người xaCùng thông thường bác mẹ, một nhà cùng thânYêu nhau như thể tay chânAnh em hoà thuận, song đường vui vầy.”

Thứ tư, hạnh phúc gia đình gắn liền với việc tu dưỡng, tích đức và đóng góp trách nhiệm của các thành viên.

Mỗi người có một sứ mệnh, góp phổ biến vào xây đắp tổ ấm: “Đàn ông xây nhà. Đàn bà xây tổ ấm” và gắn liền với lòng yêu lao động:

“Trên đồng cạn , bên dưới đồng sâuChồng cày vợ cấy, nhỏ trâu đi bừa.”

Trong quan lại niệm của người Việt Nam, chữ đức được coi trọng. Đức là nền tảng của phúc. Cha ông ta quan lại niệm: “Có đức thả sắc mà ăn”, tích đức cho con hơn tích của:

“Cha mẹ để của bởi non,Không bằng để đức cho nhỏ ở đời”.

Xem thêm: Địa Lí 6: Ôn Tập Từ Bài 1 Đến Bài 7 Và Giải Bài Tập Bản Đồ Địa Lí 6

Có những câu ca dao thể hiện một triết lý sống sâu sắc. Hạnh phúc và thành công sẽ là quả ngọt đối với các gia đình biết vun trồng cây đức:

Để có gia đình hạnh phúc, thân phụ mẹ phải chú trọng đến nuôi dưỡng và dạy con: “Dạy nhỏ từ thưở còn thơ” giỏi “Dạy con từ thưở lên ba/ Dạy bé từ thưở nhỏ còn ngây thơ”. Mỗi thành viên trong gia đình đều phải chú trọng giữ gìn nhân cách: “Giấy rách phải biết giữ lấy lề”. Vào dạy con, ông thân phụ ta chú trọng dạy lễ phép:

“Bảo vâng, điện thoại tư vấn dạ, bé ơi,Vâng lời sau trước, bé thời chớ quên.Công cha, nghĩa mẹ, khôn đền,Vào thưa, ra gửi, mới nên con người”.

Cùng với lễ phép, nhỏ trẻ cũng cần phải tu dưỡng, học tập. Với quan tiền niệm “Con hơn cha là nhà có phúc”, phụ thân ông ta đã luôn quan trung ương đến việc khuyến khích nhỏ chăm học, chuyên làm. Có những lời răn dạy qua ca dao thật nhẹ nhàng, thấm thía:

“Con ơi ao ước nên thân người,

Lắng tai nghe lấy hồ hết lời người mẹ cha.

Gái thời dệt gấm thêu hoa,

Khi vào canh cửi, lúc ra thêu thùa.

Trai thời xem sách ngâm thơ,

Dùi mài ghê sử để ngóng kịp khoa.

Mai sau nối được nghiệp nhà,

Trước là đẹp mặt, sau là nóng thân”.

Không ít bà mẹ ngày xưa đã nhắn nhủ nhỏ gái số đông điều rất cụ thể:

Con ơi người mẹ bảo đây này,

Học buôn học bán ra cho tày bạn ta.Con đừng học thói chua ngoa,Họ hàng ghét bỏ, người ta chê cười.Dù no, dù đói cho tươi,Khoan ăn, sút ngủ, liệu bài xích lo toan.Phòng khi góp sức việc làng,Đồng tiền chén gạo lo toan cộng đồng.Trước là đắc nghĩa cùng chồng,Sau là họ mạc cũng ko chê cười.Con ơi, nhớ từng ấy lời !

Cùng với việc dạy bé những việc phải và phải làm, cha mẹ cũng dạy con cả những việc tránh việc làm: Ở đời lắm câu hỏi phải đừng/ Đừng sa cờ bạc, đừng mê say rượu chè/ Đừng nghe thuốc phiện mà lại mê/ Đừng tạo oan nghiệt, đừng kề thanh lâu/ Tu thân tích đức có tác dụng đầu/ Đó đó là thứ phép mầu chũm gian.”

Thứ sáu, gia đình sẽ hạnh phúc lúc các thành viên vào gia đình biết ứng xử đúng mực, biết thân thương và thương yêu nhau.

Biết ứng xử đúng mực được thể hiện ở sự biết nói những lời thân ái: “Lời nói chẳng mất tiền mua/ Nói năng hòa nhã mang đến vừa lòng nhau”. Vào cuộc sống, mỗi người đều phải biết lựa lời và làm chủ về ngôn từ, đặc biệt trong quan lại hệ vợ chồng: “Vợ ông xã là nghĩa cả đời/ Ai ơi chớ nghĩ phần đông lời thiệt hơn” Hay: “Chồng giận thì vợ bớt lời/ cơm trắng sôi nhỏ lửa một đời chẳng khê”.

Sự thân thương chia sẻ được biểu hiện ở muôn vẻ khác nhau. Có lúc là hành động “Dầu hao thiếp rót, đèn mờ thiếp khêu” mang đến chồng đọc sách, có lúc là ý nghĩ bất chợt: “Gái mến chồng vẫn đông buổi chợ/ Trai yêu đương vợ nắng quái chiều hôm”, có lúc là sự đồng cảm:

“Râu tôm nấu với ruột bầuChồng chan vợ húp gật đầu khen ngon”.

Và cũng có lúc là tình cảm “Chồng em áo rách em thương” tuyệt sự siêng sóc:

“Thương ông chồng nấu cháo le le,

Nấu canh bông lý, nấu chèhạt sen”.

Xem thêm: Nguyên Tệ Là Gì Không? Cho Mình Xin Định Nghĩa Nguyên Tệ? Nguyên Tệ Là Gì

Cuộc sống hiện đã và đã làm nhỏ người bị cuốn vào công việc và sinh kế. Sự phát triển của kinh tế thị trường và sự xâm nhập của văn hóa ngoại lai ngày càng sâu rộng khiến quan liêu niệm về hạnh phúc gia đình đã có sự cố kỉnh đổi. Nhỏ người ngày càng chú trọng đến các tiện nghi, giá trị vật chất hơn. Sự gắn kết các thành viên vào gia đình, tinh ma giới giữa hạnh phúc và bất hạnh ngày càng trở nên ước ao manh. Nhân Ngày thế giới Hạnh phúc đôi mươi tháng 3, tìm về những câu ca dao, tục ngữ của thân phụ ông, chúng ta thực sự thấm thía những bài học về đạo lý rất nhân bản gắn với nét đẹp của gia đình truyền thống Việt Nam. Từ thông điệp của Ngày quốc tế Hạnh phúc: thân thương và phân tách sẻ, chúng tôi xin gửi đến bạn đọc bài viết và hy vọng rằng từ những bài học quý báu này mỗi người vào chúng ta sẽ cùng suy ngẫm, học hỏi, trân trọng và vun đắp mang đến gia đình mình ngày một hạnh phúc hơn.