GIÓ ĐƯA CÀNH TRÚC LA ĐÀ, TIẾNG CHUÔNG THIÊN MỤ, CANH GÀ THỌ

     
*



Bạn đang xem: Gió đưa cành trúc la đà, tiếng chuông thiên mụ, canh gà thọ





Xem thêm: Phân Biệt Đường Đơn Gồm Những Đường Nào, Đường Đơn, Đường Đôi Và Đường Đa

Trang chủKhám pháNgười Huế
Tiêu dao miền tô thủy thơ mộng là chiếc thú của giới tao nhân mặc khách ở vùng kinh kỳ. Nhường như, những thi nhân đầu triều Nguyễn, vào vắt kỷ 19 đã phóng tác theo lối của các thi sĩ thời Vãn Đường mặt Trung Quốc.


Xem thêm: Phân Tích Ý Nghĩa Của Bát Cháo Hành Ngắn Gọn, Ý Nghĩa Chi Tiết Bát Cháo Hành Của Thị Nở


Hình hình ảnh “khói lồng nước, láng trăng lồng cát” trong bài “Bạc Tần Hoài” trong phòng thơ Đỗ che còn rơi đọng để kết thành làn sương khói xóa tung miền tục lụy, theo giờ chuông miếu ngân vọng lên không, ở bài bác “Dạ bạc bẽo Nguyệt Biều” của duy nhất đại thi ông Tùng Thiện Vương sáng tác nhân chuyến du xuân trong tháng giêng năm Bính Thân, 1836:“Dịu dàng lạnh giá khí trờiKìa trăng bên dưới nước, gió thời bên trên không”(Ưng Trình với Bửu chăm sóc dịch)Đối cảnh cùng với bến đò xưa Nguyệt Biều, bến nước trước nhà máy sản xuất xi măng Long Thọ nghỉ ngơi đồi thuộc tên gọi, được cải thay tên thành lâu Xương vào đầu niên hiệu Gia Long là miếu Thiên Mụ - Huế.Thể tình, cảnh sông nước dọc 2 bên bờ sông hương ở miền Hà Khê là như thế, điều này khiến cho một số khác nước ngoài phương xa lần trước tiên viếng ngôi quốc tự cổ truyền và lâu đời ở cõi Hóa Châu ko khỏi băn khoăn về suối mối cung cấp của câu ca dao vỏn vẹn chỉ tất cả hai giòng mà ý thơ hàm súc và đa nghĩa:“Năm năm mon tháng ngày ngàyLần lần lữa lữa rầy rầy mai maiCó ai ta cũng vậy nàyKhông ai ta cũng tương tự ngày gồm ai’’(Lời Hẹn, Dương Khuê)Dương Khuê là ai? Thưa rằng: bác Dương mà lại Tam nguyên lặng Đổ đã làm bài xích văn khóc bạn rất lôi cuốn bằng chữ Hán, rồi chủ yếu tự tay bản thân diễn Nôm, biểu hiện tình chúng ta tri âm tri kỷ đúng nghĩa « Bá Nha - Tử Kỳ » ngày xưa.

 

Ngày nay, không ít người Huế ưng ý nghe bài nhạc “Đêm Tàn Bến Ngự” của nhạc sĩ tài tình Dương Thiệu Tước. Ít fan nghĩ được rằng người sáng tác bài nhạc bất hủ ấy là con cháu nội núm Dương Khuê bút hiệu Vân Trì (1835 - 1898) cảm tác cảnh đồ sông nước xứ Tràng An cơ mà hình thành đông đảo cung bậc réo rắt lòng người, soi rõi mang đến tận miền vô thức tạo cho người mắc phải tĩnh ngộ. Nguyễn Khuyến vinh hạnh được tiễn bạn, khóc tín đồ tri kỷ. Bạn thân của ông cũng là 1 Đệ tam giáp tiến sĩ đồng xuất thân, làm quan đến chức Tổng đốc nam Định, về hưu được phong tặng hàm Thượng thư. Rồi 10 năm sau, Nguyễn Khuyến đi xa, đi về với các bạn mình. Năm 1886 ông sẽ từ quan lại Sơn - Hưng - Tuyên Tổng đốc lui về làm nông dân cư xứ ruộng sân vườn Bình Lục, thức giấc Hà nam và làm Thầy dạy dỗ học trên dinh Tổng đốc Hoàng Cao Khải trên Hà Nội. Ở tuổi kế bên vòng càn khôn, hai bạn tri kỷ thả sức bình Kiều, lẫy Kiều của đại thi hào Nguyễn Du.Lúc sinh thời, cố gắng Nghè Vân Đình, tổng Phương Đình, thị trấn Ứng Hòe, tỉnh giấc Hà Đông làm quan bự của triều đình Huế, rồi cuối đời duy trì chức Tham tá nha khiếp lược sứ tại Bắc Kỳ(1) vào thời mạt vận của vua quan bên Nguyễn. Yêu thích của thi sĩ Vân Trì là biến đổi ca trù, vì vậy cụ Nghè phát triển thành một danh sĩ của Bắc Hà. Dương Khuê đã để lại đến hậu thế bài lục bát tất cả 4 câu ca ngợi cảnh đẹp hồ tây dưới nhan đề "Hà Nội Tức Cảnh""Phất phơ ngọn trúc trăng tàTiếng chuông nai lưng Võ canh gà Thọ XươngMịt mù khói tỏa ngàn sươngDịp chày An Thái khía cạnh gương Tây Hồ”Do ko sành địa danh vì vậy nhà sưu tập è Trung Viên đã phiên âm và ghi chép theo ngôn ngữ của phiên bạn dạng từ chữ hán việt thành chữ quốc ngữ đầu thế kỷ 20, do vậy những từ in nghiêng đậm cần phải chú giải:1. Ngọn trúc: đúng nguyên tác, chớ không phải cành trúc2. Trấn Võ: tên cũ là Trấn Vũ. Viết 武 phát âm Vũ hoặc Võ, tiệm Trấn Vũ cúng Trấn Vũ có nghĩa là "Trấn Thiên Chân Vũ Đế Quân" mà trước đó người Pháp dịch là Grand Bouddha. Quán Trấn Vũ khác với quán Huyền Vũ làm việc phường Đồng Xuân, thị xã Thọ Xương có tượng thờ bằng đồng đen nặng 6.600 cân, tương xứng 4000kg, tục điện thoại tư vấn « Thánh đồng đen », cửa hàng Trấn Vũ nghỉ ngơi phường Thụy Chương, huyện Vĩnh Thuận nay ở trong nội thành hà nội thủ đô Hà Nội. Sách Đại Nam độc nhất Thống Chí biên soạn từ năm 1865 bên dưới triều trường đoản cú Đức đã ghi rõ với lại phân biệt rành mạch cửa hàng Trấn Võ và tiệm Huyền Vũ.3. Thời điểm chày: Viết đúng thiết yếu tả là "Nhịp chày". Các nhà Nho thời bấy tiếng không minh bạch cặn kẽ chữ nào đề xuất viết bằng phụ âm đầu là "d", "nh" hoặc "gi". Viết một phương pháp tự nhiên, chẳng ai bắt lỗi ai cả.4. An Thái: call đúng tên xóm là lặng Thái. Lãng tử Phùng vớ Đắc trong thành quả "Giai Thoại thôn Nho" ghi đúng tên làng yên ổn Thái. Tục danh của buôn bản này là kẻ Bưởi tức làng bòng ở bên hồ Tây, nổi tiếng với nghề làm cho giấy, kẹo mạch nha và đựng rượu. Làng lặng Thái cùng làng bên Trích Sài làm cho được giấy in cùng cả giấy thời thượng để cỗ Lễ viết dung nhan phong. Tá lý è cổ Trinh Cáp, siêng viết dung nhan phong dưới triều vua Khải Định và Bảo Đại đã xác định việc nầy.Đó là mấy cụ thể mà cỗ tuyển tập « Văn Đàn Bảo Giám », Tập 3, tr.159, vì chưng nhà xuất bản "Yiễm Yiễm Thư Quán"(2) đã thông qua nhẹ nhàng, chỉ vị tin vào nhà sưu tập trần Trung Viên với tác gia hư Chu dấn hiệu đính nhưng không sâu sát quan tâm. Bởi vì vậy cần phát có mặt "dị bản" của bài bác tứ xuất xắc của Dương Khuê, đã trở thành ca dao thông dụng và phổ cập ở khu đất Hà Thành.Trong vào cuối thập kỷ 50 thời điểm đầu thập kỷ 60 của cầm cố kỷ 20, bên giáo lỗi lạc Nguyễn Duy Diễn, người sáng tác sách luận đề về Dương Khuê đã công bố một phiên bạn dạng (từ chữ nôm sang quốc ngữ) gồm vài tè tiết khác với bản của trần Trung Viên sưu tập:« Gió gửi cành trúc la đàTiếng chuông Trấn Võ, canh con kê Thọ XươngMịt mùng sương tỏa ngàn sươngNhịp chày yên ổn Thái, phương diện gương Tây hồ nước ».Theo nhà giáo Nguyễn Duy Diễn cho thấy ông Dương Thiệu Cương, anh ruột nhạc sĩ Dương Thiệu tước và tiến sỹ Giáo dục (Ed.d) Dương Thiệu Tống, hiệu lắp nguyên tác của ông nội bản thân 2 cụ thể mà không phải lo ngại phạm tội "bất kính" chỉ do thơ đã trở thành ca dao:1. "Phất phơ ngọc trúc trăng tà" thành : "Gió gửi cành trúc la đà"2. Mịt mù = Mịt mùng! Dân gian thấy không chuẩn nên mang lại nguyên tác "mịt mù", chì vì chưng khi hiểu "mịt mùng" thì nghe không "thoáng", còn khép kín.Năm 1928, vậy Lê Thanh Cảnh, chủ biên tạp chí "Thần Kinh" tỏ ý tán thành và nuốm đã có công trình tuyển chọn, dịch thuật một số trong những ca dao, phương ngôn của xứ Huế ra giờ đồng hồ Pháp. Kế tục công việc này, trong tương lai nhà giáo Nguyễn Xán, kết hợp với giáo sư người Pháp Délétie, người có quyền lực cao nha học tập chánh Trung kỳ đã đã tạo ra cuốn "Tục Ngữ, Ngạn Ngữ" bởi tiếng Việt và tiếng Pháp. Linh mục Nguyễn Văn Thích, quá qua được Tam ngôi trường thi Hương(3), giáo sư Hán học tập trường Quốc Học, Viện Hán học với Đại học tập Văn Khoa Huế đã cho biết rõ như thế, khi được đặt câu hỏi về vấn đề sưu tầm tư liệu nhằm viết thành tập "300 Câu Ca Dao" mà ông đang dày công sưu lục với kế tục việc nghiên cứu văn chương dân gian của cha mình là Phó bảng Nguyễn Văn Mại.Có điều lý thú là bài ca dao "Hà Nội Tức Cảnh" bao gồm sức lôi kéo lạ hay ở khắp cả 3 khu vực miền bắc -Trung - Nam.« Gió gửi cành trúc là đà,Tiếng chuông Hải Đức, canh gà mặt sông ».(Non Nước Khánh Hòa - Nguyễn Đình Tư)Năm Mậu Ngọ, 1918 Phạm Quỳnh, danh sĩ đất thành phố hải dương đã lừng danh không riêng rẽ gì ở thủ đô hà nội mà khắp cùng nước nhà như lời câu nói lối thời danh « Quỳnh, Vĩnh, Tố, Tốn »(4). Nhân chuyến Phạm Quỳnh vào thăm Huế thuộc năm ấy, vẫn viết ký sự "Mười Ngày Ở Huế" với ông là bạn đã chuyển giòng thứ 2 của bài ca dao "Hà Nội Tức Cảnh" thành :"Tiếng chuông Thiên Mụ, canh gà Thọ Xương".Học trả Phan Văn Dật chưa hẳn đồng tình với vấn đề ông Phạm Quỳnh đã thao tác làm việc "tréo cẳng ngỗng" này chỉ do vin cớ giờ đồng hồ chuông Thiên Mụ sao mà lại đi cùng với tiếng gà gáy sáng nghỉ ngơi tận kế bên Hà Nội. Thiết nghĩ, đơn vị văn Phạm Quỳnh nhân « có hứng » đã vắt 2 từ « Trấn Võ » bởi « Thiên Mụ » một cách hợp tình hợp cảnh cơ mà âm sắc của lời ca vẫn trọn tình cùng với nước non. Ví như có ý kiến nhận thông thoáng, ngôn từ văn chương gửi hóa và đa nghĩa, miễn sao không gượng gập gạo mà lại bắt nhịp có cơ sở là khả dĩ đồng ý được.Huế cũng có thể có địa danh lâu Xương cải đổi từ gò Long lâu (Long lâu Cương), tên chữ là « thọ Khương Thượng Khố ». Nguyên dưới những chúa Nguyễn tại lô này là vị trí đặt kho thóc, rồi mang đến đời những vua Nguyễn là kho đồ dùng gốm và là chỗ làm gạch men ngói. Quốc sử triều Nguyễn đang xếp đụn Long lâu là thắng tích ở vùng Kinh Sư. Ngày nay, trong lúc sửa chữa chùa Dương Biều5 nguyên là Long thọ Tự, được Hội An nam giới Phật Học được cho phép trùng tu bên dưới thời Chấn Hưng Phật Giáo, Phật tử tại địa phương vẫn đào đất tìm thấy những mãnh thứ gốm gạch ốp vồ xưa đủ loại, ngói thanh giữ ly, hoàng giữ ly...Thiết nghĩ chính là cơ sở để cho câu mở bài xích đầu câu ca dao được chuyển đổi từ nguyên tác "Phất phơ ngọn trúc trăng tà" thành « Gió chuyển cành trúc là đà » cho cân xứng với cảnh quang quẻ của khúc giòng hương chảy từ Văn Thánh về tận oắt con giới thân làng Xuân Hòa với che cũ Kim Long, mà tín đồ dân bạn dạng địa quen call là sông Thiên Mụ có mặt nước phẳng lặng và trải rộng không giống nào khía cạnh nước hồ tây được ví von như phương diện gương vậy.Từ kia câu ca dao new ra đời, chứ trường đoản cú trước năm 1918 lời hát ru: « Gió đưa cành trúc la đà/ giờ đồng hồ chuông Thiên Mụ, canh gà Thọ Xương » ở Huế không có ai hát bao giờ. Lời ca vẫn gói gọn gàng biết bao nhiêu thứ tình : tình thân thiên nhiên, tình yêu khu đất nước, tình cảm văn học, văn vẻ mà người sáng tác sách Tùng Thiện vương vãi (1819 - 1870), hậu duệ của tuyệt nhất đại thi ông là Ưng Trình với Bửu Dưỡng(6) vẫn viết về ý nghĩa sâu lắng và linh diệu của tiếng chuông Thiên Mụ đi vào sử sách, thi ca cùng âm nhạc giang sơn tạo thành quốc hồn, quốc túy, lấp lánh của giòng văn hóa truyền thống Việt :"Chỉ có thiên nhiên và nhân tâm rất có thể tồn trên sau từng nào biến nỗ lực vật đổi sao dời. Còn phần lớn thứ nhân tạo phụ thuộc vẫn đề nghị hao mòn hư hỏng, trừ khi biết uốn bản thân theo mưa gió dưới sức khỏe của thiên nhiên".Và điều đó lại khớp đúng với một tình tiết ở bài bác Tổng luận về phong tục của lấp Triệu Phong mà ts Dương Văn An đang viết trong sách Ô Châu Cận Lục, sau thời điểm nhận lời hiệu lắp sách quý này vì chưng hai nho sinh bao phủ Tân Bình (Quảng Bình xưa) ước ao cầu :« Ánh Nguyệt Biều tỏa rạng, núi sông trong sạch vô ngần »(7).Lê quang Thái-----------------------------------------------------------Chú yêu thích :1. Nha khiếp lược sử Bắc Kỳ: Thực dân Pháp bải vứt nha nầy năm 1897. Tham tá là ngạch và chức quan bắt đầu dưới thời Pháp đặt nền bảo lãnh nước ta.2. Yiễm Yiễm Thư Quán: Tên riêng rẽ của tiệm sách do thi sĩ Đông Hồ canh dữ ở sài gòn vào thời điểm đầu thập kỷ 30 thể kỷ 20. Viết chữ « Yiễm » gồm các nguyên âm Y, i, ê với phụ âm m rồi ghi lại ngã (~).3. Tam trường thi hương : tự thời vua Thành Thái mang đến khoa thi Mậu Ngọ 1918, thi Hương để mang Tú tài với Cử nhân đề nghị qua đệ tứ kỳ mới xếp loại. Linh mục Nguyễn Văn Thích tham dự cuộc thi trường tư nhưng ko trúng nhằm Chánh khảo đã tạo ra bảng ai đỗ, ai hỏng. Về tân học, ông thi đỗ cđ Tiểu học.4. Quỳnh, Vĩnh, Tố, Tốn : 4 danh sĩ Bắc Kỳ tất cả Phạm Quỳnh, Nguyễn Văn Vĩnh, Nguyễn Văn Tố cùng Phạm Duy Tốn.5. Chùa Dương Biều : nguyên Niệm Phật con đường Dương Biều của nhì làng cổ Dương Xuân và Nguyệt Biều.6. Ráng Ưng Trình call Tùng Thiện vương vãi là ông nội - Bữu chăm sóc là nam nhi cụ Ưng Trình được truy khuyến mãi Hiệp tá Đại học sĩ.7. Nguyệt Biều sắc xứ, hiệu khiết đánh xuyên (月瓢色處皎潔山川)