PHƯƠNG PHÁP SIÊU HÌNH LÀ GÌ

     

Khoa học và Triết học tập là nhì ngành biệt lập, có đối tượng và phương pháp riêng. Bộ môn kỹ thuật với các ngành như vật dụng lý, sinh vật, địa chất… nhằm nghiên cứu và phân tích những sự kiện (faits) và mày mò ra rất nhiều định điều khoản (lois) chi phối những sự khiếu nại ấy. Dầu công nghệ đã đạt mức những hiệu quả kỳ diệu, tuy thế nó tất yêu thoả mãn hoàn toàn trí khôn con người. Còn biết bao vấn đề mà khoa học thiết yếu trả lời; đúng ra nằm không tính phạm vi của nó. Ví dụ vụ việc gía trị của nhấn thức, bên khoa học áp dụng những nguyên lý căn phiên bản của lý trí nhưng mà không phê bình; vấn đề thực chất của sự vật, bên khoa học chăm chú sự vật giống như các hiện tượng, tức là như nó mở ra ra với chủ yếu mình chứ không hề đặt vụ việc về bản chất của nó; đơn vị toán học nói tới không gian nhưng mà không mày mò không gian tự bạn dạng thân nó là gì; vấn đề nguyên lý đệ duy nhất của đều vật hoặc vấn đề cứu cánh buổi tối hậu của vạn vật…

toàn bộ các điều đó vượt vượt phạm vi kinh nghiệm tay nghề khả giác, tuy vậy được đặt ra một biện pháp hợp lý đối với trí khôn bé người. Đó là những sự việc thuộc thuộc phạm vi của khôn xiết hình học. Vậy khôn xiết hình học là gì ?

I. ĐỊNH NGHĨA

1. Danh từ

Danh từ cực kỳ hình học tập (métaphysique, metaphysica) dịch trường đoản cú Hy ngữ Meta ta phusika. Tự này vì chưng Andronicos là bạn xuất bạn dạng các thành phầm của Aristote ở cố gắng kỷ I trước công nguyên đã dùng làm gọi tên 14 cuốn sách bé dại mà ông xếp sau phần nhiều sách nói đến vật lý. Meta ta phusika tức là những sách mang lại sau hầu như sách đồ vật lý. Tiếng Latin dịch là Metaphysica Aristotelis giỏi Libri metaphysicae. Thời tởm viện, các triết gia đã dành riêng cho danh từ bỏ metaphysica một ý nghĩa triết học thế vì chân thành và ý nghĩa thuần tuý kế hoạch sử.

Bạn đang xem: Phương pháp siêu hình là gì

2. Cực kỳ hình học tập là môn học về hữu thể

Theo nghĩa triết học, metaphysica không có nghĩa là cái đứng sau chiếc vật lý, cái hữu hình, khả giác, tuy nhiên là loại ‘ở mặt kia’, mẫu ‘vượt lên trên’ mẫu hữu hình, khả giác call là khôn cùng hình.

Từ thời Aristote, khôn cùng hình học đã được định nghĩa là khoa học về hữu thể (Science de l’Eâtre), nên người ta thường gọi siêu hình học tập là Hữu thể học. Aristote có cách gọi khác môn học tập này là triết học đệ độc nhất vô nhị (Philosophie première), là khoa học thần linh (Science divine). Ngày nay, không ít người đưa ra những định nghĩa khác:

– vô cùng hình học tập là thừa nhận thức các sự vật dụng trong tự thân của chúng, chứ không phải như chúng xuất hiện thêm ra cho ta mà lại thôi.

– vô cùng hình học tập là kỹ thuật về những nguyên lý đệ tuyệt nhất và nguyên nhân đệ nhất của hầu như thực tại.

– vô cùng hình học là phần rất cần thiết của triết học tập liên quan đến các vấn đề về chân thành và ý nghĩa cuộc nhân sinh. Định nghĩa này còn có tính văn minh hơn cả. Trong số thế kỷ trước, hết sức hình học nhằm giải thích toàn bộ thực tại, còn tức thì nay rất hình học triệu tập vào ý nghĩa của cuộc sống.

3. Khoa học về các nguyên tắc và nguyên nhân đệ nhất.

Tại sao Aristote đã giới thiệu định nghĩa này ?

Đối cùng với Aristote, ta chỉ có trí thức khoa học khi đạt tới mức các lý do và nguyên lý của sự vật. Hữu thể học tập được Aristote hotline là triết học đệ nhất vày nó mày mò những nguyên lý và vì sao đệ nhất, tối hậu của tứ tưởng và của tất cả những đồ vật gi có, trong lúc những ngành công nghệ thì mày mò các nguyên lý và lý do trực tiếp của một số lãnh vực nào kia của thực tại cơ mà thôi. Đối tượng của hữu thể học bao gồm nhất, căn phiên bản nhất, còn đối tượng người tiêu dùng của ngành khoa học luôn luôn gồm giới hạn.

4. Môn học tập về các bạn dạng thể bóc rời đồ dùng chất.

Bản thể tách bóc rời vật hóa học được call là loại vô hóa học thể (immatériel). Toàn bộ mọi kỹ thuật đều yêu cầu một trình độ tổng quát với trừu tượng như thế nào đó; ví dụ toán học tập khi nói tới đường thẳng; đồ lý học tập khi nói tới lực, về nhiệt… Nhờ phương pháp trừu tượng hoá (abstraction), công ty khoa học đạt mức những ý niệm tổng quát như : lực, nhiệt, kim loại, mặt đường thẳng… bằng cách bỏ rơi (bằng trí khôn) các chiếc đặc thù, để chỉ giữ lại cái thông thường trong một loạt phần lớn sự vật thuộc loại.

Trong những khoa học, đối tượng người tiêu dùng còn lệ thuộc ít các vào vật chất. Lấy ví dụ hữu thể lượng tính (ens quantum) của toán học tập hoặc hữu thể phẩm tính (ens quale) của đồ gia dụng lý. Còn trong cực kỳ hình học tập thì đối tượng người tiêu dùng không trả toàn chịu ràng buộc vật chất nữa, hoặc do nó hiện lên không yêu cầu vật chất, v/d : Thiên Chúa, vong linh thiêng liêng; hoặc bởi trí khôn đã các loại vật hóa học ra. Đối tượng cao nhất mà hết sức hình học đạt tới mức là đệ nhất hộp động cơ trong triết học tập của Aristote, hay là hữu thể vô cùng (être infini), tại sao của toàn bộ mọi hữu thể. Bởi vì thế mà lại Aristote hotline siêu hình học là kỹ thuật thần linh (thần học).

5. Trừu tượng hoá tuyệt vô chất hoá trong cực kỳ hình học.

Một cách chung, trừu tượng hoá là bỏ rơi trong trí khôn gần như phẩm chất, số đông yếu tố quánh thù, riêng biệt để giữ lại lại số đông gì chung cho các sự vật; v/d: vì chưng trừu tượng hoá nhưng mà ta bao gồm ý niệm về người, ngựa, núi, cây, tam giác, nóng, lạnh…

Trừu tượng hoá có không ít cấp độ tuỳ theo yếu tố thông thường mà nó gìn giữ là tổng quát hơn tốt kém. Bọn họ phân biệt tía loại trừu tượng hoá : đồ dùng lý, toán học tập và khôn cùng hình

– Trừu tượng hoá đồ dùng lý : điện thoại tư vấn là trừu tượng hoá số 1 : bỏ rơi đều phẩm tính (qualité) chịu ràng buộc không gian và thời hạn để gìn giữ vật chất khả giác; ví dụ : sức co gĩan (tính bầy hồi) của những vật bằng kim khí. Tất nhiên đặc tính này chỉ có giữa những sự vật sắt kẽm kim loại cụ thể, dẫu vậy nhà đồ gia dụng lý học không cứu xét bọn chúng theo phương diện hóa học thể của chúng. Vì thế khoa học gồm tính phổ quát.

– Trừu tượng hoá toán học : loại ra khỏi vật chất đa số phẩm tính khả giác nóng lạnh, chỉ giữ giàng lượng tính, ví dụ như : điểm, con đường thẳng, tam giác…

– Trừu tượng hoá khôn xiết hình. Hotline trừu tượng hoá cực kỳ hình là trừu tượng hoá bậc ba, thừa lên hai các loại trên : bỏ rơi các phẩm hóa học (vật chất khả giác) với lượng tính (vật hóa học khả niệm) nhưng mà chỉ lưu giữ hữu thể tức cái gì chuyên sâu nhất, huyền nhiệm nhất của việc vật, thuộc với phần lớn ý niệm contact đến hữu thể. Theo Aristote, nghiên cứu về bạn dạng tính khác hoàn toàn là quá trình của đệ nhất triết học. Ý tưởng về hữu thể là trừu tượng nhất, theo nghĩa là thêm nhất.

II. PHÂN LOẠI

*
Siêu hình học tập gồm gồm hai phần chính, tuỳ theo tín đồ ta chú ý hữu thể nói phổ biến hoặc hầu hết hữu thể tính chất :

1. Khôn xiết hình học bao quát (Métaphysique générale)

Là kỹ thuật về hữu thể xét như thể hữu thể (ens in quantum ens : être en tant qu’être). Vào thời Christian Wolff (triết gia Đức, tk 17), tín đồ ta đã sáng tạo ra danh từ bỏ Ontologia (dựa theo trường đoản cú Hy lạp : tò òv : hữu thể) nhằm chỉ phần hết sức hình học tập này. Đó chính là môn hữu thể học

2. Siêu hình học đặc điểm (Métaphysique spéciale)

Nhằm nghiên cứu những lever hữu thể không giống nhau. Môn này gồm bố phần :

– Thượng đế học tập : hữu thể về tối cao là Thượng đế

– ngoài trái đất luận (Cosmologie rationnelle) : hữu thể thứ chất

– quả đât học (anthropologie rationnelle) : hữu thể chân thật là con người.

Từ thời E. Kant, người ta còn đính vào khôn cùng hình học tập phần mở đầu là vấn đề giá trị của nhấn thức : chú ý giá trị một cách khách quan của lý trí.

III. PHƯƠNG PHÁP

1. Phương thức thực nghiệm

Phương pháp thực nghiệm gồm các yếu tố : quan gần kề – giả thuyết để giải thích – kiểm chứng bằng thí nghiệm.

Một khi mang thuyết được phân tích xác nhận, nhà bác học rất có thể kết luận bằng cách đưa ra một định giải pháp khoa học có tính chất phổ quát mắng hơn đa số thí nghiệm đã làm. Tự thí nghiệm đặc điểm đến tóm lại phổ quát, nhà bác bỏ học đang dùng phương thức quy hấp thụ (Méthode indictive).

phương pháp thực nghiệm không thích hợp với siêu hình học cũng chính vì đối tượng của vô cùng hình học tập không phải là sự vật khả giác. Dầu vậy, siêu hình học tập không mở màn từ những nguyên lý hay những phát minh bẩm sinh, tuy nhiên, từ những dữ kiện của kinh nghiệm tay nghề để tiến tới cái nền tảng gốc rễ sâu xa của thực tại.

2. Phương thức diễn dịch

Ngược với quy nạp, cách thức diễn dịch đi trường đoản cú cái tổng thể đến cái tính chất bao hàm vào cái bao quát đó. Vượt trội nhất là toán học. Tự những nguyên tắc nền tảng là định nghĩa, định lý, chi phí đề, bên toán học tập rút ra rất nhiều hậu quả, tạo ra một công trình xây dựng không buộc phải quy chiếu về thực tại cầm cố thể.

Một số công ty triết học cũng đã áp dụng phương pháp này cho triết học tập của họ, chẳng hạn như Spinoza, Hegel, Hamelin… Họ xây đắp nền khôn cùng hình học của chính mình trên đều ý niệm thuần tuý thay vì trên chính thực tại mà triết gia đạt được trong tởm nghiệm.

Siêu hình học không thể sử dụng cách thức diễn dịch tiên nghiệm đó. Nhưng tất nhiên nhà vô cùng hình học cũng cần sử dụng lý trí suy luận để rút ra rất nhiều gì bao hàm trong gớm nghiệm mở đầu ấy của mình.

3. Đâu là phương thức của khôn xiết hình học ?

Như vừa nói trên, khôn cùng hình học vừa dựa trên kinh nghiệm, vừa dựa trên buổi giao lưu của lý trí.

a. Dữ kiện căn nguyên

Một khối hệ thống siêu hình học khởi đi từ 1 trực giác thuần lý, như một trọng điểm điểm, từ đó triết gia chú ý và giải quyết các sự kiện cùng thậm chí tổng thể thực trên theo một hướng nhất định.

Ví dụ : Tôi tư duy vậy tôi tồn tại (Descartes), cuộc phương pháp mạng Copernic của Kant, thuyết tam trạng của Comte.

Chính cái trực giác mở đầu ấy quy định toàn thể hệ thống của một triết gia.

Trong trường vừa lòng của hữu thể học, fan ta tất cả thể mở màn bằng bất kể kinh nghiệm nào, bởi vì mọi kinh nghiệm tay nghề của ta tầm thường quy đều là một trong những kinh nghiệm về hữu thể, tức về mẫu có. Chẳng hạn ta hoàn toàn có thể khởi đi tự sự tồn tại tại nuốm của ta (Présence-au-monde, Eââtre-au-monde).

Từ cơ hội tôi bao gồm ý thức về mình, tôi phân biệt mình có mặt trong một vũ trụ, trong những người khác mà tôi không chọn lựa. Tất cả các thực tại bao la ấy quá lên tôi, nói mang lại tôi trở nên tân tiến và rộng nữa góp phần tạo bắt buộc tôi. Sự hiện lên tại gắng của tôi giữa những hiện hữu, đó là dữ kiện khởi thuỷ mà lại trí khôn tôi suy tưởng.

Tôi nhìn chiếc bàn này, tấm biển kia, bàn tay của tôi… các cái ấy có, chúng hiện hữu, chúng phần nhiều là hữu thể. Tôi cần thiết suy tưởng được gì nếu trọn vẹn không gồm gì, trọn vẹn là lỗi vô. Cả khi tôi khước từ cái gì, thì tôi cũng loại gián tiếp xác định có dòng gì, cũng chính vì không thể gồm phủ định nếu không tồn tại gì để lấp định. Cả khi tôi bao phủ định toàn bộ thì vẫn còn tồn tại tôi nhằm mà che dịnh. Vậy thì hữu thể, chứ không phải hư vô, là việc kiện nguyên thuỷ.

mở màn của hữu thể học tập là xác minh có cái gì đó (aliquid est). Thắc mắc căn bản là vì sao có cái gì chứ không hẳn là hỏng vô (Pourquoi y-a-t-il quelque chose plutôt que rien?)

b. Suy tư phản tỉnh

*
Phản tỉnh (réflexion) có nghĩa là suy nghĩ thấu đáo, khảo sát điều tra tường tận thay vì chưng chỉ ghi dấn hay chỉ phê phán bộc phát hời hợt. Theo nghĩa hẹp, bội nghịch tỉnh là rượu cồn tác của trí khôn tốt của tứ tưởng quay về trên chính mình để để ý đến về mình, về rượu cồn tác của chính bản thân mình và câu chữ của rượu cồn tác đó. Lấy ví dụ ta yêu, ta ghét, vui, buồn… suy tứ phản tỉnh giấc là ý thức của ta trở về trên các kinh nghiệm trọng điểm linh đó để phân tích, search hiểu,… tài năng này loại vật không tồn tại được.

bọn họ biết nhà rất hình học tập khởi đi xuất phát từ 1 kinh nghiệm cụ thể nội giới hay ngoại giới, rồi quay về để phân tích, đào sâu, khai quật những gì bao hàm bên trong, rồi đi mang lại tận ngọn nguồn gốc rễ. Theo nghĩa kia thì nhà siêu hình học tập cũng sử dụng 1 phần phương pháp diễn dịch, tất nhiên không đề xuất diễn dịch tiên thiên.

– Gabriel Marcel hay quan sát, thể hiện những kinh nghiệm tay nghề sống hễ về tình yêu, hy vọng, lòng trung tín, … rồi đào sâu, chuyển ra ánh nắng những chiều kích khôn xiết hình hàm chứa trong đó.

– Môn vũ trụ học khôn cùng hình (cosmologie rationelle) khởi đi từ những việc quan sát các đặc tính phổ biến nhất của các vật thể trong quả đât vật chất, như lượng tính (số lượng, trương độ, không gian, thời gian ) và các phẩm tính khả giác như màu sắc mùi vị … , từ đó nó kiếm tìm cách xác định đâu là thực chất sâu xa mà những đặc tính ấy biểu thị hoặc đâu là những nguyên lý nội trên làm cho các vật thể ấy là thiết bị thể ? Nhà đồ dùng lý thì phân tích các cấu tố của vật dụng thể như phân tử, nguyên tử, năng lượng điện tử… ví dụ điển hình khi ta quan liền kề và phân biệt rằng những vật thể tất cả tính đối chọi nhất. Ta từ hỏi đâu là yếu tố tạo cho tính riêng lẻ đó. Nguyên lý túc lý đòi buộc phải tất cả một nguyên nhân lý giải tính chất nói trên. Ta giải thích rằng yếu hèn tố cá biệt hoá tất yêu là vật hóa học sờ sờ trước đôi mắt thuộc phạm vi hiện tại tượng; vậy thì nó đề xuất là vật gì vô hình, vô cùng hiện tượng, và tín đồ ta call nó là mô thể bạn dạng thể (forme substantielle).

– yêu thương đế học. Ta quan gần kề thấy gồm có vật bất tất. Áp dụng nguyên tắc nhân trái và lý lẽ túc lý cho thấy vật bất tất đòi phải bao gồm một đồ vật tất hữu. Vậy để giải thích vật hà tất mà ta khiếp nghiệm, phải tóm lại là có vật tất hữu ko nằm thuộc một bình diện với nhân loại khả giác.

tóm lại : hầu như ví dụ trên cho biết siêu hình học không trình bày viễn vông, tuy nhiên bắt rễ trong thực tiễn và mở đầu bằng gớm nghiệm. Nhưng kinh nghiệm tay nghề chỉ là cầu thang đầu. Chính lý trí với các đòi hỏi chính đáng của nó sẽ đi xa hơn để tò mò những nguyên lý sâu xa phân tích và lý giải sự hiện hữu của không ít sự thứ nơi nhân loại hữu hình.

IV. LỊCH SỬ SIÊU HÌNH HỌC

1. Quy trình I

Từ cao cấp cổ, các triết gia đang trực giác được xem duy tuyệt nhất của thực tại dưới muôn hình vạn trạng : tất cả chỉ là một, và họ mải miết đi kiếm hiểu tính tốt nhất đó. Vị đâu mà tất cả tính duy nhất của các thực tại ? tư tưởng khôn cùng hình gây ra từ thắc mắc này.

trong Triết học Tây phương, vào chũm kỷ VI tcn, phần đa triết gia Hy lạp vùng Ionie, là phần đa người thứ nhất say mê đi kiếm thực trên căn phiên bản uyên nguyên của vạn vật.

Thalès cho sẽ là nước, hình ảnh nói lên mẫu uyên nguyên của vạn vật. Theo ông, tất cả đầy thần linh, tức thị vạn vật gồm một mức độ sinh hoá ko ngừng.

Xem thêm: Bội Số Nào Là Bội Của 3 Vừa Là Ước Của 54 Là? Tìm Số Vừa Là Bội Của 3 Vừa Là Ước Của 54

Héraclite call là lửa. Lửa tượng trưng cho việc linh hoạt biến dịch không ngừng, nói lên tính chất động của vạn đồ : tất cả đều biến dịch (không ai tắm hai lần trong thuộc một dòng sông). Sự tương tranh là phụ thân sinh vạn thiết bị (biện chứng).

Những tư tưởng cực kỳ hình trên phía trên còn mang bộ mặt vật lý.

cuối thế kỷ VI, Pythagore và phe phái ở Ý nhà trương bản chất của vạn thứ là lượng số : dải ngân hà này là hiệu quả của sự hoà thích hợp giữa những lượng số. Thứ lý học hiện đại biểu đạt thực tại thứ chất bằng những bí quyết toán học, cho biết thêm trực giác của Pythagore cực kỳ sâu xa.

Đồng thời với Pythagore, Parménide nhận ra tính cách tuyệt đối của hữu thể. Lần thứ nhất tư tưởng triết học mang tính chất chất vô cùng hình thực sự. Oâng nhận thấy sự biệt lập sâu xa giữa hai một số loại nhận thức : nhấn thức bởi trí khôn và bởi giác quan. Trước bất kể dữ kiện nào, nếu như ta tứ duy bằng trí tuệ, ta vẫn thấy nó là hữu thể. Hồ hết sự đa tạp bặt tăm để chỉ với lại hữu thể. Hữu thể không trái chiều với chiếc gì, hữu thể luôn đồng nhất và bất biến; đổi thay dịch chỉ cần ảo ảnh. Fan ta mang đến Parménide là bên sáng lập thuyết tuyệt nhất nguyên tuyệt đối (monisme absolu).

gắng kỷ V, Leucipe và Démocrite sáng sủa lập nhà nghĩa nguyên tử (atomisme). Đây là một trong nổ lực dung hoà giữa Héraclite với Parménide. Thực trên được cấu trúc bởi phần đa yếu tố đồng loại, không thể phân loại và vĩnh cữu ; sẽ là nguyên tử. Những nguyên tử chuyển động không hoàn thành và vị những vẻ ngoài kết hợp khác nhau mà làm ra mọi sự vật.

Anaxagore tiến xa rộng khi mang lại rằng nguyên tắc tổ chức các nguyên tử là một trong Trí tuệ vô chất và vĩnh cữu.

Những nỗ lực của những triết gia đi trước bị team ngụy biện (Sophiste) làm cho tiêu tung trong thuyết hoài nghi, hoặc thuyết tương đối của họ.

Socrate mở ra trả lại gía trị cho mọi suy tứ triết học. Nhưng bốn tưởng của ông thiên về luân lý đạo đức nghề nghiệp hơn là khôn xiết hình, dọn đường đến Platon cùng Aristote.

tứ tưởng của Platon ban đầu bằng sự ghi nhấn một đàng cảm hứng thì chủ quan và hay cầm cố đổi, đường khác bốn tưởng thì có thể chắn, không nuốm đổi. Dìm thức bao giờ cũng tất cả một nội dung, một đối tượng. Biết là biết một cái gì. Ai ai cũng đồng ý bao gồm một đạo lý bất biến. Vì chân lý không nuốm đổi, cho nên vì vậy biết thực sự là biết cái gì đó cũng không vậy đổi. Làm sao ta hoàn toàn có thể tư tưởng được nếu không có một nhân loại khả niệm thừa trên trái đất khả giác ? Đó bắt đầu là quả đât đích thực, bất biến, vĩnh cửu. Platon gọi đó là trái đất của các Ý tưởng. Những Ý tưởng tương tác với nhau theo một đơn độc tự nhưng trên hết là sự Thiện (Le Bien). Thiện Hảo là tại sao tồn tại và nguyên nhân tối cao của các ý tưởng. Trái đất khả giác chỉ là cái bóng của trái đất các Ý tưởng (huyền thoại cái hang). Chính những Ý tưởng là mô hình, nổi bật mà các sự vật dụng khả giác tham gia vào.

Platon đã cố gắng hoà đúng theo hai thực tiễn mâu thuẩn là nhân loại khả giác và nhân loại các Ý tưởng. Ông cố gắng dung hoà Héraclite (biến dịch) với Parménide(tất cả chỉ cần hữu thể duy nhất bất biến). Dẫu vậy thuyết của Platon chỉ là 1 thuyết nhị nguyên khôn cùng hình cơ mà về cuối đời ông hồ nghi.

Aristote ý kiến đề nghị một lý giải khác. Dòng mà Platon call là Ý tưởng với đặt vào nhân loại siêu việt, thì Aristote call là “mô thể” và chuyển ngay vào trong sự đồ dùng khả giác. Nhờ định hướng về tế bào thể, Aristote thi công một khối hệ thống siêu hình học vô cùng phong phú. Phần nhiều ý niệm vì ông phạt minh, như tính một số loại suy của ý niệm hữu thể, hiện nay thể, tiềm thể, khả hể, các loại nguyên nhân… bao gồm tầm quan trọng quyết định vào sự cách tân và phát triển của triết học và có tác động lớn trong thần học tập công giáo.

nhưng mà siêu hình học của Aristote vẫn thiếu hụt sót vày ông không tìm kiếm ra căn nguyên làm mang lại thực trên thống nhất. Đối cùng với ông, vũ trụ này có một nguyên nhân tối cao, đó là Đệ độc nhất Động cơ (Premier Moteur); dẫu vậy Đệ tuyệt nhất Động cơ không phải là nguồn trí tuệ sáng tạo của vạn vật cùng không lý giải trật tự phổ quát của thay giới, mà chỉ phân tích và lý giải sự hoạt động của vũ trụ. Do thế, vô cùng hình học của Aristote cũng chỉ là 1 siêu hình học tập về hoạt động chứ không hẳn là hết sức hình học về hữu thể.

Aristote nhận định rằng có tía loại hữu thể gồm từ muôn đời :

– Các bạn dạng thể vô chất, bất biến, khác biệt với nhân loại khả giác.

– những thiên thể, khả giác bất diệt

– hóa học thể của những vật thể dứơi thế, khả giác khả diệt.

2. Tiến độ II

*
Những thay kỷ kèm theo trước kỷ nguyên Kitô giáo khắc ghi sự hưng vượng của công ty nghĩa Duy vật, chủ nghĩa xung khắc kỷ (stoicisme), chủ nghĩa khoái lạc (Epicurisme), công ty nghĩa Nguyên tử của Democrite. Nhưng kế tiếp siêu hình học tập lại được an khang với chủ nghĩa Tân Platon (néo-platonisme) của Plotin với hai môn đồ nổi danh là Porphyre và Proclus.

Plotin cân nhắc lại bốn tưởng của Platon, dựa vào sự đóng góp của những triết gia bắt đầu và đặc biệt quan trọng của Kitô giáo. Ông giảng nghĩa thực tại như sau : trước hết là tuyệt nhất thể (L’Un) cực kỳ việt với vô cùng. Tốt nhất thể xuất hiện Trí Tuệ khôn cùng (Intelligence giỏi Logos). Bao gồm trí tuệ là nguyên tắc của thế giới các Ý tưởng. Trí tuệ sinh ra Hồn ngoài hành tinh (Âme du monde) làm nguyên tắc của gần như linh hồn. Tuyệt nhất thể, Trí tuệ với Hồn vũ trụ tạo cho thế giới thần linh. Vật dụng chất là do Hồn vũ trụ mà có.

Thuyết Plotin nghiêng về nhà nghĩa Phiếm thần (panthéisme) : vận thứ lưu xuất từ nhất Thể. Con người hoàn toàn có thể trực giác được tốt nhất Thể với kết hợp với Nhất thể. Ảnh tận hưởng của ông rất lớn ngay trong nhân loại Kitô giáo (đối với Augustin, Jean Scot Erigène) và nhân loại Ả rập (Avicenne, Avicebron).

đề xuất đợi đến Tôma mới tất cả một tổng phù hợp triết học xứng đáng. Tôma đã tạo cho thới trung cổ điều cơ mà Aristote đã tạo cho thế giơí Hy lạp xưa. Tôma suy nghĩ lại để áp dụng trong tổng hợp của chính mình nền triết học tập Aristote, Tân Platon, Triết học tập Ả rập cùng lẽ tất yếu chịu ảnh hưởng của Kitô giáo.

3. Giai đoạn III

cố gắng kỷ XIII là cao điểm của triết học ghê viện. Sau đó bắt đầu thời kỳ suy tàn, khôn cùng hình học lâm vào hoàn cảnh tình trạng xuống dốc trầm trọng với việc phát triển nhanh lẹ của thuyết Duy Danh (Nominalisme) vào cố kỷ XIV.

Thuyết Duy Danh đưa tới thuyết Duy Nghiệm với thuyết Bất Khả Tri. Trước đó Aristote hoặc Tôma nhận định rằng các phát minh giúp ta biết thật những sự vật, dù không trọn vẹn, những nhà Duy Danh coi các ý tưởng chỉ là những dấu hiệu hay đa số từ ngữ suông. Phoán đoán ta không thể biết chủ yếu yếu tính của sự vật. Thuyết Duy Danh bất cẩn siêu hình học chỉ chú ý Luận lý học.

Dòng bốn tưởng duy nghiệm phát sinh từ Anh với phần lớn nhà đại diện J. Locke, G. Berkeley, J.S Mill, Ch. Darwin; làm việc Pháp cùng với Voltaire, Diderot; sống Mỹ với W.James. Phái duy nghiệm luôn chống đối siêu hình học.

rứa kỷ XVII, Descartes khởi đầu thuyết duy lý hiện đại, là một trong những phản ứng chống lại duy nghiệm với hệ luận của duy nghiệm là thuyết Bất khả tri. Triết duy lý của Descartes xây dựng trên nền học thức luận tất cả tính duy tâm. Theo ông, các ý tưởng phát minh siêu hình là những ý tưởng phát minh bẩm sinh, rõ ràng, phân minh. Chúng mang đến ta biết bản chất của thực tại. Ý tưởng trước tiên là ý tưởng phát minh về hữu thể tuyệt vời vô cùng. Ý tưởng đó bảo đảm an toàn rằng hữu thể ấy bao gồm thực chính vì nó thiết yếu bao hàm sự hiện tại hữu. Thiên Chúa là hữu thể tốt đối, từ hữu (causa sui), là chân lý vĩnh cửu cùng bất di bất dịch, làm căn nguyên và bảo vệ cho chân lý của các ý tưởng. Hai ý tưởng phát minh khác đưa ra phối toàn bộ siêu hình học tập của Descartes chính là : phát minh về dòng tôi tư duy (Cogito) cùng về trương độ tức bạn dạng thể của sự vật tất cả hình thể (être corporel). Toàn thể thế giới vật hóa học và tinh thần kết hợp giữa hai phát minh này. Tuy thế tự thân sẽ là hai ý tưởng phát minh đối nghịch nhau, nên khối hệ thống tư tưởng của Descartes là một khối hệ thống nhị nguyên.

Từ công ty thuyết của Descartes phân phát sinh phần nhiều dòng tư tưởng khác biệt nhau :

– Malebranche nhấn mạnh học thuyết Augustin vị trí Descartes và chủ trương thuyết duy hữu thể (Ontologisme). Ông cho rằng trí khôn con người có trực giác về các phát minh của Thiên Chúa hoặc về bạn dạng tính của Thiên chúa, xét như thể kiểu mẫu cho những thụ tạo tham gia vào. Tư tưởng sáng chế của Thiên Chúa là mẫu mực trực tiếp và là bảo đảm an toàn cho tứ tưởng của ta. Về hành vi cũng vậy :vì hành vi thuộc về hữu thể, nên chỉ có Thiên Chúa mới tạo nên hành vi được, còn sinh sản vật chỉ là thời cơ cho Thiên Chúa là tại sao tác thành hành động.

– Spinoza là công ty duy lý tàn khốc và công ty trương một siêu hình học phiếm thần, mang đến rằng toàn bộ mọi sự phần lớn là rất nhiều phẩm tính của Thiên Chúa xuất hiện dưới đều hình thái hữu hạn

– Leibnitz thì nhận định rằng mỗi trang bị là một bạn dạng thể toàn vẹn được Thiên Chúa dựng nên. Mỗi sự vật là 1 trong tiểu thế giới trong kia phản hình ảnh mọi sự hoàn thành xong của Thiên chúa theo phần nhiều mức độ không giống nhau. Giữa các thế giới bé dại này, Thiên chúa nhiều 4định sẵn một sự hoà hòa hợp kỳ diệu.

– E. Kant tuy cũng chính là nhà duy lý nhưng xây cất một triết học tập khác. Ông muốn vượt qua thuyết Duy nghiệm cũng giống như duy lý giáo điều, bằng cách phê bình phần lớn kảh năng của lý trí và cho biết thêm trong những đk nào thì có một dìm thức công nghệ đích thực. Theo Kant, trí tuệ chỉ có chức năng biết được phần đa hiện tượng, còn thực tại sâu sát bên kia các hiện tượng thì băn khoăn được. Tuy vậy đó là đối tượng người dùng của cực kỳ hình học. Vì vậy với phoán đoán thuần tuý ta không thể biết gì về những thực trên như Thiên chúa, linh hồn, tự do. Cùng với lý trí trong thực tế trong cuộc sống luân lý, ta bắt buộc nhìn nhận các thực tại ấy phần nhiều những hệ luận.

– đạo giáo của Kant đẩy thuyết duy lý cho tới cùng, xoá quăng quật sự đồ tại thân (en soi) với lấy trí khôn thống trị thể sáng tạo nên chính đối tượng cho mình : đó là thuyết duy tâm siêu nghiệm (idéalisme transcendantal). Tứ tưởng với hữu thể thì đồng nhất với nhau. Tư tưởng con người gắn liền với tư tưởng tuyệt đối, do đó nó hoàn toàn có thể ý thức về hoạt động vui chơi của chính tứ tưởng tuyệt đối sáng chế tạo vũ trụ.

– Fichte, Schelling cùng Hegel, mỗi người một giải pháp đều công ty trương học tập thuyết bao quát này.

– thế kỷ XVIII-XIX các hiện đại của khoa học đa 4làm nảy sinh ra công ty nghĩa khoa học, coi công nghệ là vạn năng với là nguồn chân lý duy nhất. Đây là thời kỳ khôn cùng hình học hầu hết bị dẹp quăng quật hoàn toàn.

– Vào cuối thế kỷ XIX. Đức Giáo hoàng Léo XII vào thông điệp Aeterni Patris cổ võ bài toán phục hưng lý thuyết Tôma. Tân học thuyết Tôma công ty trương xây dừng một thuyết duy thực khôn xiết hình (réalisme métaphysique) lấy lại đa số gì chính đáng trong giáo lý duy nghiệm (sự cần thiết của tay nghề khả giác và chổ chính giữa linh) cùng trong thuyết duy trọng điểm (vai trò chủ động của trí thông minh trong dấn thức).

– Khoảng giữa thế kỷ XX phái tân duy khiếu nại (néo-positivisme) và phân tích ngôn ngữ trọn vẹn phủ nhận phần nhiều nhận thức siêu hình. Núm nhưng ngoài ra người ta lại thấy rộ lên tứ tưởng cực kỳ hình sinh sống Tây phương với Bergson, Blondel, Sartre, Heidegger, Jaspers, G. Marcel…). Cực kỳ hình học không nhằm lý giải vũ trụ như xưa, nhưng hướng đến con tín đồ và chân thành và ý nghĩa cuộc đời. Cuộc chiến tranh lần đồ vật nhất hoàn thành thái độ sáng sủa của chủ nghĩa khoa học. Đến chiến tranh lần thứ hai thì con fan bị mất phương phía và trở về với thân phận bi lụy của bản thân (thuyết hiện sinh).

Xem thêm: Câu 32: Các Kim Loại Tác Dụng Được Với Dung Dịch Cuno3, Dãy Kim Loại Tác Dụng Được Với Dung Dịch Cu(No3)2

cái nhìn chung lịch sử trên đây chỉ gồm mục đích cho biết những thăng trầm của cục môn về hữu thể và số đông thái độ chính đối với môn học này. Những thái độ đó luôn được đưa ra phối bởi ý niệm về tri thức. Còn bài toán gỉai quyết vụ việc căn bản của cực kỳ hình học, tức vấn đề giải thích thực chất của sự thứ thì đi theo hai hướng thiết yếu : hữu thần hoặc phiếm thần tuỳ theo chỗ tín đồ ta quan tiền niệm hoàn hảo nhất thể là rất việt tốt nội trên trong vậy giới.